DHA VÀ EPA CÓ GIỐNG NHAU KHÔNG?

DHA và EPA đều là những acid béo thuộc nhóm omega-3, thường có trong cá, hải sản và các sản phẩm dầu cá. Tuy cùng thuộc một nhóm dưỡng chất, DHA và EPA lại khác nhau về cấu trúc cũng như vai trò đối với cơ thể. Trong đó, DHA được biết đến nhiều với vai trò cấu tạo não bộ và võng mạc, còn EPA tham gia vào quá trình tạo ra các chất truyền tin có liên quan đến nhiều hoạt động sinh học trong cơ thể.

1. Omega-3 là gì?

Chất béo là một trong những nhóm dưỡng chất cần thiết đối với cơ thể. Ngoài việc cung cấp năng lượng, chất béo còn tham gia cấu tạo tế bào, hỗ trợ hấp thu các vitamin tan trong chất béo và góp phần vào nhiều hoạt động sinh học.

Omega-3 là một nhóm acid béo không bão hòa. Ba dạng omega-3 thường được nhắc đến gồm:

• ALA – Alpha-linolenic acid: Có nhiều trong một số thực phẩm có nguồn gốc thực vật như hạt lanh, hạt chia, quả óc chó và dầu hạt cải.
• EPA – Eicosapentaenoic acid: Có nhiều trong cá và các loại hải sản.
• DHA – Docosahexaenoic acid: Cũng tập trung nhiều trong cá, hải sản và một số loại vi tảo.

ALA là acid béo thiết yếu vì cơ thể không thể tự tạo ra. Cơ thể có thể chuyển đổi một phần ALA thành EPA, sau đó tiếp tục chuyển thành DHA, nhưng lượng chuyển đổi thường khá hạn chế. Vì vậy, thực phẩm chứa trực tiếp DHA và EPA vẫn là nguồn bổ sung đáng chú ý.

2. DHA là gì?

DHA là tên viết tắt của Docosahexaenoic acid, một acid béo omega-3 chuỗi dài.

DHA hiện diện trong màng tế bào trên toàn cơ thể, đặc biệt tập trung nhiều tại não bộ và võng mạc. Vì vậy, dưỡng chất này thường được nhắc đến trong các nội dung liên quan đến sự phát triển của não và thị giác ở trẻ nhỏ.

2.1. Vai trò của DHA đối với não bộ

DHA là một thành phần cấu trúc của màng tế bào thần kinh. Sự hiện diện của DHA góp phần duy trì đặc tính của màng tế bào và hỗ trợ hoạt động truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh.

Trong những năm đầu đời, não bộ của trẻ phát triển nhanh, các kết nối thần kinh liên tục được hình thành và hoàn thiện. Vì vậy, việc bảo đảm chế độ ăn cung cấp đủ các dưỡng chất cần thiết, trong đó có DHA, là điều cha mẹ nên quan tâm.

Tuy nhiên, DHA không phải dưỡng chất duy nhất quyết định khả năng nhận thức hay trí thông minh của trẻ. Sự phát triển trí não còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như di truyền, chế độ dinh dưỡng tổng thể, giấc ngủ, vận động và môi trường tương tác.

2.2. Vai trò của DHA đối với thị giác

DHA tập trung nhiều tại võng mạc, đặc biệt ở các tế bào cảm thụ ánh sáng. Đây là lý do DHA thường được nhắc đến với vai trò hỗ trợ sự phát triển bình thường của thị giác trong giai đoạn đầu đời.

Ở trẻ nhỏ, quá trình phát triển thị giác thể hiện qua khả năng tập trung ánh nhìn, nhìn theo vật chuyển động, nhận biết khuôn mặt quen thuộc và phối hợp giữa mắt với các hoạt động vận động.

3. EPA là gì?

EPA là tên viết tắt của Eicosapentaenoic acid, cũng thuộc nhóm acid béo omega-3 chuỗi dài.

EPA tham gia vào quá trình tạo ra các chất truyền tin sinh học trong cơ thể. Những chất này có liên quan đến hoạt động của hệ tim mạch, mạch máu, miễn dịch và phản ứng viêm.

Không nên gọi EPA là “chất lọc máu” vì đây không phải thuật ngữ khoa học và dễ khiến người đọc hiểu sai. EPA cũng không phải thuốc chống đông hay hoạt chất dùng để phòng ngừa bệnh tim mạch cho mọi đối tượng.

Ở người trưởng thành, EPA và DHA đã được nghiên cứu nhiều trong mối liên quan với chỉ số triglyceride và sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, những tác dụng này không nên được áp dụng trực tiếp để quảng bá công dụng cho trẻ nhỏ.

Đối với trẻ em, EPA vẫn là một phần trong nhóm omega-3 nhưng DHA thường được chú ý nhiều hơn do có vai trò cấu trúc rõ ràng tại não bộ và võng mạc.

4. DHA và EPA khác nhau như thế nào?

DHA và EPA đều là omega-3 chuỗi dài nhưng không phải cùng một chất. Hai dưỡng chất khác nhau về cấu trúc hóa học, vị trí tập trung và vai trò nổi bật trong cơ thể.

Như vậy, DHA và EPA không thay thế hoàn toàn cho nhau. Mỗi chất đảm nhận những vai trò khác nhau nhưng đều nằm trong nhóm omega-3.

5. DHA hay EPA cần thiết hơn đối với trẻ nhỏ?

Không nên kết luận DHA hoặc EPA là dưỡng chất “tốt hơn” trong mọi trường hợp. Cả hai đều có giá trị dinh dưỡng và thường cùng hiện diện trong cá cũng như các loại dầu có nguồn gốc từ cá.

Tuy nhiên, với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, DHA thường được quan tâm nhiều hơn vì:

• DHA là thành phần cấu trúc của màng tế bào thần kinh.
• DHA tập trung nhiều tại não bộ.
• DHA hiện diện với hàm lượng cao tại võng mạc.
• Những năm đầu đời là giai đoạn não bộ và thị giác của trẻ tiếp tục phát triển nhanh.

EPA có vai trò riêng trong nhiều hoạt động sinh học nhưng không nên được mô tả là chất trực tiếp giúp trẻ “thông minh hơn” hoặc điều trị các vấn đề sức khỏe.

Điều quan trọng không phải lựa chọn một trong hai mà là bảo đảm trẻ được cung cấp omega-3 trong chế độ ăn phù hợp với độ tuổi.

6. Những thực phẩm cung cấp DHA và EPA

DHA và EPA có nhiều trong các loại cá béo và hải sản như:

• Cá hồi.
• Cá mòi.
• Cá trích.
• Cá thu.
• Cá ngừ.
• Cá tuyết.
• Cá nục.
• Tôm và một số loại hải sản khác.

Hàm lượng DHA và EPA có thể thay đổi tùy theo loại cá, nguồn nuôi, mùa đánh bắt, bộ phận sử dụng và phương pháp chế biến. Vì vậy, không nên áp dụng một con số cố định cho tất cả sản phẩm từ cùng một loại cá.

Khi cho trẻ ăn cá, cha mẹ cần:

• Chọn loại cá phù hợp với độ tuổi.
• Loại bỏ kỹ xương.
• Nấu chín hoàn toàn.
• Bắt đầu với lượng phù hợp khi trẻ mới ăn dặm.
• Theo dõi phản ứng dị ứng khi trẻ ăn lần đầu.
• Ưu tiên các loại cá ít thủy ngân và thay đổi đa dạng nguồn thực phẩm.

Đối với trẻ bắt đầu ăn dặm, cá có thể được đưa vào chế độ ăn với cấu trúc và lượng phù hợp khả năng ăn của trẻ. Không nên chỉ dựa vào một loại thực phẩm duy nhất để cung cấp toàn bộ nhu cầu dinh dưỡng.

7. Khi nào có thể cân nhắc bổ sung DHA cho trẻ?

Trong 6 tháng đầu đời, trẻ có thể nhận DHA thông qua sữa mẹ hoặc sữa công thức có bổ sung DHA.

Lượng DHA trong sữa mẹ chịu ảnh hưởng nhất định bởi chế độ ăn của người mẹ. Vì vậy, mẹ đang cho con bú nên duy trì chế độ ăn đa dạng và lựa chọn các nguồn chất béo phù hợp.

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, cha mẹ có thể bổ sung DHA thông qua những thực phẩm như cá và hải sản phù hợp với độ tuổi. Tuy nhiên, một số trẻ có thể chưa nhận được nguồn DHA đa dạng do:

• Trẻ chưa ăn được cá hoặc ăn rất ít.
• Khẩu phần còn hạn chế.
• Trẻ kén ăn hoặc không thích mùi vị của cá.
• Gia đình ít sử dụng thực phẩm giàu DHA.
• Trẻ có chế độ ăn đặc biệt.

Trong những trường hợp khẩu phần chưa cung cấp được nguồn DHA phù hợp, cha mẹ có thể tìm hiểu sản phẩm bổ sung. Việc sử dụng cần căn cứ vào độ tuổi, chế độ ăn hiện tại và hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.

8. Cách lựa chọn sản phẩm DHA cho trẻ

Khi lựa chọn DHA cho trẻ, cha mẹ không nên chỉ nhìn vào dòng chữ “bổ sung omega-3”. Một sản phẩm omega-3 có thể chứa DHA, EPA và các acid béo khác với tỷ lệ khác nhau.

Một số tiêu chí cần quan tâm gồm:

8.1. Kiểm tra hàm lượng DHA

Cha mẹ cần đọc kỹ hàm lượng DHA trong mỗi đơn vị sử dụng, chẳng hạn mỗi giọt, mỗi lần xịt hoặc mỗi mililit. Không nên chỉ dựa vào tổng lượng dầu cá vì tổng lượng dầu không đồng nghĩa với lượng DHA thực tế.

8.2. Xem rõ nguồn cung cấp DHA

DHA có thể được cung cấp từ:

• Dầu cá.
• Dầu gan cá.
• Dầu nhuyễn thể.
• Dầu vi tảo.

Mỗi nguồn có thành phần khác nhau. Chẳng hạn, dầu vi tảo thường được sử dụng như một nguồn DHA, trong khi dầu cá và dầu gan cá có thể đồng thời cung cấp DHA và EPA.

Dầu gan cá cũng có thể chứa vitamin A và vitamin D, vì vậy cần đọc kỹ nhãn để tránh bổ sung chồng chéo với những sản phẩm khác.

8.3. Lựa chọn dạng dùng phù hợp với trẻ

Với trẻ nhỏ, dạng giọt hoặc dạng xịt có thể thuận tiện hơn so với viên nang. Dụng cụ chia liều rõ ràng cũng giúp cha mẹ dễ kiểm soát lượng sử dụng.

8.4. Chú ý mùi vị và cách bảo quản

Dầu chứa omega-3 có thể bị oxy hóa nếu tiếp xúc lâu với ánh sáng, nhiệt độ cao hoặc không khí. Cha mẹ cần bảo quản theo đúng hướng dẫn, đóng kín nắp sau khi dùng và không tiếp tục sử dụng nếu sản phẩm xuất hiện mùi vị bất thường.

8.5. Kiểm tra các dưỡng chất đi kèm

Nếu sản phẩm DHA đồng thời chứa vitamin A, vitamin D hoặc những dưỡng chất khác, cha mẹ cần tính đến các sản phẩm trẻ đang sử dụng để tránh bổ sung trùng lặp.

9. DHA Drops Vital-Bun – Bổ sung DHA thuận tiện cho trẻ nhỏ

Bên cạnh việc xây dựng chế độ ăn đa dạng với các thực phẩm giàu omega-3, cha mẹ có thể tham khảo DHA Drops Vital-Bun khi cần một giải pháp bổ sung DHA thuận tiện cho trẻ.

DHA Drops Vital-Bun có những đặc điểm:

• DHA có nguồn gốc từ dầu gan cá tuyết.
• Kết hợp vitamin A và vitamin D.
• Dạng nhỏ giọt thuận tiện khi sử dụng cho trẻ nhỏ.
• Hương chanh, hạn chế cảm giác tanh và giúp trẻ dễ tiếp nhận hơn.

Dầu gan cá tuyết là một trong những nguồn cung cấp omega-3 có nguồn gốc từ cá. Do sản phẩm đồng thời bổ sung vitamin A và vitamin D, cha mẹ nên đọc kỹ thành phần, hướng dẫn sử dụng và kiểm tra những sản phẩm khác trẻ đang dùng để tránh bổ sung trùng lặp.

Việc bổ sung DHA nên đi cùng chế độ ăn phù hợp, giấc ngủ đầy đủ, vận động và môi trường tương tác tích cực. Không nên xem DHA là yếu tố duy nhất quyết định khả năng nhận thức hoặc sự phát triển trí não của trẻ.

Cha mẹ có thể liên hệ Vital-Bun để được hướng dẫn kỹ hơn về thành phần và cách sử dụng DHA Drops phù hợp với độ tuổi của trẻ.

Kết luận

DHA và EPA đều thuộc nhóm omega-3 nhưng có cấu trúc và vai trò khác nhau. DHA là thành phần quan trọng của màng tế bào, tập trung nhiều tại não bộ và võng mạc. EPA tham gia vào quá trình tạo ra các chất truyền tin sinh học liên quan đến nhiều hoạt động trong cơ thể.

Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ nên ưu tiên xây dựng chế độ ăn đa dạng với những nguồn chất béo phù hợp. Khi khẩu phần chưa cung cấp được nguồn DHA thường xuyên, có thể tham khảo các sản phẩm bổ sung như DHA Drops Vital-Bun, đồng thời đọc kỹ thành phần và sử dụng theo đúng hướng dẫn.