Thấy con nhẹ cân hoặc chậm tăng cân, nhiều cha mẹ vội đổi sữa, ép con ăn hoặc sử dụng nhiều sản phẩm bổ sung cùng lúc. Tuy nhiên, cân nặng của trẻ phụ thuộc vào độ tuổi, chế độ ăn, khả năng tiêu hóa, giấc ngủ và tình trạng sức khỏe.
Để giúp trẻ tăng cân bền vững, cha mẹ cần theo dõi đúng tốc độ tăng trưởng, tìm nguyên nhân và điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp. Dưới đây là 10 cách giúp bé tăng cân hiệu quả mà gia đình có thể tham khảo.
Theo dõi cân nặng đúng cách
Cha mẹ nên cân trẻ định kỳ bằng cùng một chiếc cân, vào thời điểm tương đối giống nhau và mặc quần áo mỏng. Không cần cân trẻ hằng ngày vì lượng thức ăn, nước tiểu và phân có thể khiến kết quả dao động.
Điều cần quan tâm không chỉ là con nặng bao nhiêu mà còn là xu hướng tăng trưởng qua từng tháng. Viện Dinh dưỡng Quốc gia nhấn mạnh rằng cân nặng tăng đều là một dấu hiệu quan trọng cho thấy trẻ đang phát triển tốt. Nếu đường tăng trưởng đứng yên hoặc đi xuống, cha mẹ nên tìm nguyên nhân thay vì chỉ cố cho trẻ ăn nhiều hơn.
Bảo đảm trẻ sơ sinh bú đủ và bú đúng cách
Nếu trẻ bú mẹ nhưng tăng cân chậm, mẹ nên kiểm tra tư thế bú, khớp ngậm và khả năng nuốt sữa. Trẻ bú lâu nhưng ít nghe tiếng nuốt, thường ngủ gật, ít tiểu hoặc vẫn quấy sau cữ bú có thể chưa nhận đủ sữa.
Mẹ nên nhờ bác sĩ, nữ hộ sinh hoặc chuyên gia sữa mẹ quan sát một cữ bú trước khi quyết định đổi sữa. Với trẻ uống sữa công thức, cần pha đúng tỷ lệ hướng dẫn. Tuyệt đối không pha sữa đặc hơn để trẻ tăng cân nhanh vì có thể gây rối loạn tiêu hóa và tạo gánh nặng cho thận.
Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời nhất cho trẻ sơ sinh
Cho trẻ ăn dặm đúng thời điểm
WHO khuyến nghị bắt đầu cho trẻ ăn bổ sung vào khoảng 6 tháng tuổi và tiếp tục duy trì sữa mẹ. Ăn dặm quá sớm có thể khiến hệ tiêu hóa của trẻ chưa sẵn sàng, trong khi ăn quá muộn có thể khiến trẻ thiếu năng lượng và vi chất.
Ban đầu, cha mẹ nên cho trẻ ăn lượng nhỏ, sau đó tăng dần khẩu phần, số bữa và độ thô dựa trên khả năng của trẻ.
Chuẩn bị bữa ăn đủ bốn nhóm thực phẩm
Bữa ăn của trẻ nên kết hợp:
- Chất bột đường: gạo, khoai, mì, yến mạch;
- Chất đạm: thịt, cá, trứng, tôm, đậu phụ;
- Chất béo: dầu ăn, mỡ, bơ;
- Vitamin và khoáng chất: rau củ, trái cây.
Không nên chỉ cho trẻ ăn cháo với nước hầm xương vì nước hầm không thể thay thế phần thịt, cá và chất béo. Thực phẩm cũng cần được thay đổi thường xuyên để trẻ nhận được nhiều dưỡng chất và hứng thú hơn với bữa ăn.
Bữa ăn đầy đủ 4 nhóm thực phẩm cần thiết cung cấp đủ năng lượng cho trẻ
Tăng năng lượng thay vì ép trẻ ăn nhiều
Dạ dày của trẻ còn nhỏ nên một bát cháo quá lớn có thể khiến con sợ ăn hoặc dễ nôn. Cha mẹ có thể tăng độ đậm đặc dinh dưỡng bằng cách thêm dầu hoặc mỡ vào bữa ăn và sử dụng thực phẩm giàu năng lượng như trứng, thịt, cá, sữa chua hoặc phô mai theo độ tuổi.
Hạn chế cho trẻ ăn bánh kẹo, uống nước trái cây hoặc uống quá nhiều sữa ngay trước bữa chính vì trẻ sẽ nhanh no nhưng không nhận đủ chất dinh dưỡng cần thiết.
Chia bữa hợp lý và duy trì giờ ăn ổn định
Tùy độ tuổi, trẻ có thể cần các bữa chính xen kẽ bữa phụ. Giữa các bữa nên có khoảng cách để trẻ kịp tiêu hóa và cảm nhận cơn đói.
Mỗi bữa không nên kéo dài quá lâu. Cha mẹ nên tắt tivi, điện thoại và hạn chế đồ chơi trên bàn ăn để trẻ tập trung. Việc vừa chơi vừa ăn có thể khiến trẻ không nhận biết được cảm giác đói – no và hình thành thói quen ăn uống thiếu chủ động.
Không ép ăn và tôn trọng tín hiệu đói – no
Ép trẻ ăn thêm vài thìa có thể làm tăng lượng thức ăn trong một bữa nhưng dễ khiến con sợ hãi và chống đối về lâu dài.
Cha mẹ nên quyết định món ăn, thời gian và nơi ăn; trẻ được lựa chọn lượng thức ăn phù hợp với cảm giác đói – no. Nếu trẻ từ chối một món mới, hãy kiên nhẫn giới thiệu lại vào dịp khác thay vì ép ăn hoặc loại bỏ hoàn toàn.
Chú ý vai trò của kẽm đối với tăng trưởng và vị giác
Kẽm tham gia vào nhiều quá trình sinh học như tăng trưởng tế bào, chuyển hóa và hoạt động của hệ miễn dịch. Thiếu kẽm có thể liên quan đến chậm tăng trưởng, giảm cảm nhận mùi vị và sức đề kháng kém.
Cha mẹ nên ưu tiên các nguồn kẽm từ thực phẩm như thịt, cá, hải sản, trứng, sữa và các loại đậu phù hợp với độ tuổi. Trẻ ăn uống hạn chế, biếng ăn kéo dài hoặc có nguy cơ thiếu vi chất cần được bác sĩ đánh giá trước khi bổ sung.
Khi trẻ có nhu cầu bổ sung phù hợp, cha mẹ có thể tham khảo Vital-Bun Zinc Pro. Sản phẩm kết hợp kẽm bisglycinate hữu cơ với lysine, selen và 4 vitamin nhóm B, hỗ trợ bổ sung vi chất cho trẻ theo độ tuổi và hướng dẫn sử dụng.
Kẽm không phải thuốc tăng cân và không thể thay thế bữa ăn cân đối. WHO cho biết bổ sung kẽm có thể đem lại tác động tích cực nhưng tương đối nhỏ đối với tăng trưởng, đặc biệt ở trẻ thiếu kẽm hoặc thấp còi.
Vital-Bun ZinC Pro - Sự kết hợp của Kẽm hữu cơ + Lysine + Selene + 4 vitamin nhóm B
Chăm sóc hệ tiêu hóa của trẻ
Đầy bụng, táo bón hoặc tiêu chảy có thể khiến trẻ khó chịu, ăn ít và chậm tăng cân. Cha mẹ nên bảo đảm vệ sinh thực phẩm, cho trẻ uống đủ nước và bổ sung chất xơ từ rau củ, trái cây phù hợp với độ tuổi.
Men vi sinh là các vi sinh vật sống có thể mang lại lợi ích sức khỏe khi được sử dụng với lượng phù hợp.
Vital-Bun Probiotic - Men 18 chủng từ Ý, hỗ trợ bổ sung lợi khuẩn và cân bằng hệ vi sinh đường ruột cho trẻ từ 0 tháng tuổi theo hướng dẫn sử dụng. Sản phẩm không trực tiếp làm trẻ tăng cân và không thay thế việc điều trị nếu trẻ đang tiêu chảy kéo dài, nôn nhiều, đau bụng hoặc có bệnh lý đường tiêu hóa.
Với trẻ sinh non, suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị bệnh nặng, cha mẹ nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm men vi sinh nào.
Men 18 chủng - Vital-Bun Probiotic từ Ý, dùng được cho trẻ từ 0 tháng tuổi
Không có một công thức duy nhất giúp mọi trẻ tăng cân. 10 cách giúp bé tăng cân hiệu quả cần được áp dụng linh hoạt theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguyên nhân khiến trẻ tăng cân chậm.
Cha mẹ nên bắt đầu bằng việc theo dõi biểu đồ tăng trưởng, bảo đảm trẻ bú hoặc ăn đủ năng lượng, đa dạng thực phẩm, tạo giờ ăn thoải mái và chăm sóc hệ tiêu hóa.
Nguồn tham khảo:
- Tổ chức Y tế Thế giới – Hướng dẫn ăn bổ sung cho trẻ 6–23 tháng
- WHO – Bổ sung kẽm và tăng trưởng ở trẻ em
- CDC – Dinh dưỡng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
- Viện Dinh dưỡng Quốc gia – Theo dõi tăng trưởng ở trẻ nhỏ
- Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ – Thông tin chuyên môn về probiotics
Bài viết chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ.
